Freedom of speech in medieval and early modern society. Media, power, politics, and gender (1300-1700): Ghent, 17th-18th May 2019

Organization: Jan Dumolyn & Linde Nuyts (Ghent University), Jelle Haemers & Minne De Boodt (University of Leuven), Martine Veldhuizen (Utrecht University)

This workshop is the first in a series of three on ‘freedom of speech’ in late medieval and early modern Europe. Drawing together research from several European countries in the period 1300-1700, the series will reveal various perspectives on pre-modern free speech. Although freedom of speech, ‘the right to express beliefs and ideas without unwarranted government restriction’, was by no means a fundamental right in the late middle ages and early modern period, expressions of critical opinions towards power were always possible and often widespread. They could be uttered verbally, through the spoken or written word, but also through other sign systems and media, ranging from the sound of musical instruments to heraldic languages.

The Ghent workshop will study evidence from literary and prescriptive sources describing the ideals of free speech, and political-historical evidence of cases in which men and women wrote down and orally uttered their opinions within the context of medieval and early modern society. In Europe, urban cultures of ‘subversive speech’ existed from the late middle ages onwards. Cities offered contenders public space in which they could utter conflicting opinions in many different ways. Singers travelled through the countryside to spread news. Public poetry, songs, petitions and the like were popular media to confront ruling elites with contentious thought, but so were bells, musical instruments and visual signs. This workshop invites speakers to present their research into such media and the contents of publicly uttered speech. Case studies about the use of both written and oral, as well as visual media, and their interconnectedness, during the fourteenth until the seventeenth centuries are very welcome.

 

The following questions will be addressed:

  • Which media were used by citizens to express their discontent? What determined the choice of a certain medium?
  • What kind of messages were spread? Were they subversive or did they legitimize power?
  • Were contenders successful in spreading their message? How was the reception and circulation of these messages? How did the urban elite and the authorities react to the utterance of subversive thought?
  • In what way was freedom of speech related to the social class and gender of speakers and listeners?
  • Can a ‘European’ pattern be distinguished? Do we see a trend in the use of media in periods with fundamental political or religious change (such as the 14th or the 16th centuries)?

Workshop “Nieuwe perspectieven op ambachten binnen de stedelijke ruimte” (30 november 2018, Aalst)

De onderzoeksalliantie “Stadsgeschiedenis en Stadsarcheologie” van de UGent en de VUB organiseert op vrijdag 30 november een workshop “Nieuwe perspectieven op ambachten binnen de stedelijke ruimte”. Luc Geeroms, conservater van ’t Gasthuys – Stedelijk Museum Aalst, is onze gastheer. Na de voorstelling van recent stadshistorisch en stadsarcheologisch onderzoek naar ambachten, beroepen en vroege industrieën, gaan we met elkaar in gesprek om mogelijke samenwerkingsverbanden met het Erfgoedveld in Aalst te verkennen. Deelname aan de workshop is gratis, mits inschrijving voor 25 november bij heidi.deneweth@vub.be. U mag de uitnodiging ook bezorgen aan collega’s die hier niet rechtstreeks aangeschreven zijn.

Alle informatie leest u in het bijgaande programma.

MOOC Middelnederlands bekroond met Jaarprijs Wetenschapscommunicatie

De Koninklijke Vlaamse Academie van België en de Jonge Academie reiken jaarlijks de Onderscheidingen Wetenschapscommunicatie uit aan wetenschappers met een uitzonderlijke verdienste in wetenschapscommunicatie. Tot de laureaten van dit jaar behoort MOOC Middelnederlands, de reeks online-colleges over Middelnederlandse literatuur waaraan meer dan 30 onderzoekers uit Vlaanderen en Nederland hebben meegewerkt. Uit het juryrapport:

Het redactieteam van Massive Open Online Course (MOOC) Middelnederlands wordt onderscheiden met de jaarprijs wetenschapscommunicatie. Hun online cursus over Middelnederlandse literatuur bereikt blijvend een groot publiek. Zij leverden zo een grote inspanning om middeleeuwse werken terug tot leven te brengen. Een toch niet zo evident thema krijgt op een leuke manier duurzame herwaardering en aandacht.

De Jaarprijs Wetenschapscommunicatie wordt jaarlijks uitgereikt aan twintig wetenschappers of teams die er het afgelopen jaar het best in slaagden om hun onderzoek naar het brede publiek te brengen. MOOC Middelnederlands is dan ook in goed gezelschap. Alle projecten worden op 27 november in Brussel gehuldigd. Op die dag zal ook blijken welk project is verkozen tot de EOS Publieksfavoriet. Tot 25 november kan u op uw Publieksfavoriet stemmen (https://www.eoswetenschap.eu/publieksfavoriet2018). We nodigen u dan ook van harte uit om een kijkje te nemen op de website en uw stem uit te brengen op MOOC Middelnederlands of een van de vele andere mooie projecten!

Programma Mediëvistendag 30 november 2018 (Universiteit Leiden)

P  R  O  G  R  A  M  M  A

24STE Mediëvistendag, Leiden, 30 november 2018

(English version below)

Ochtendsessie. Locatie: Rechtenfaculteit, Kamerlingh Onnesgebouw (Steenschuur 25, in verlengde van Rapenburg), Lorentzzaal

10.00-11.00 Inloop, registratie, koffie/thee

11.00-11.10 Welkomstwoord door Peter Hoppenbrouwers (Universiteit Leiden)

11.10-11.30 Opening door Catrien Santing, directeur van de Onderzoekschool Mediëvistiek

11.30-12.15 Keynote door Hilde de Weerdt (Universiteit Leiden), ‘Nations and Empires in Medieval Chinese History’.

12.15-13.00 Keynote door Peter Hoppenbrouwers (Universiteit Leiden), ‘De mondialisering van de middeleeuwen’.

13.00-14.00 lunch

Middagsessie. Locatie: P.J. Vethgebouw (ingang bij Hortus Botanicus tussen Rapenburg 71 en 73), twee zalen (volg bordjes); facultatief: Bibliotheca Thysiana (Rapenburg 25)

15.00-17.00 twee parallelsessies van 3 of 4 x 30 minuten, met daarin volgende papers

Sessie 1

– Leo Lousberg (Universiteit Utrecht,postdoc), ‘Medieval Musemes: Sung Rhetorical Codes in Barbara Rosenwein’s Emotional Communities?’

-Wannes Verstrepen (KU Leuven), ‘Voorbij de scheiding tussen kerkelijke en wereldlijke bijeenkomsten. De rol en betekenis van concilies en bijeenkomsten in de lange tiende eeuw, West Francia en Lotharingen.’

– Sander Stolk (Universiteit Leiden; PhD researcher), ‘Evoke: A Platform for Historical Thesauri’

– [nog ruimte voor één paper]

Sessie 2

– Joost van den Oever (Radbouduniversiteit Nijmegen; PhD researcher), ‘Project Constantinople (1453 – ca. 1480): Its Providential Reconquest and Envisioned Management.’

– Jonathan Bos (Frysje Akademy/Universiteit Leiden; PhD Researcher), ‘Spatial Rural History: Analysing the Frisian Medieval Power Scape In an Interdisciplinary Perspective’

– Bram Caers (U Leiden; postdoc), ‘Tegendraadse meningen in tijden van censuur: uitingen van orangisme in Mechelen (1586-1621)’

– [nog ruimte voor één paper]

15.30-17.00 uur

Facultatief: gelegenheid voor een bezoek aan de fameuze Bibliotheca Thysiana, waar u wordt ontvangen door een van de curatoren (Paul Hoftijzer en Wim van Anrooij).  Bezoeken beginnen om 15.45 uur, 16.15 uur en (bij voldoende belangstelling) 16.45 uur. U kunt zich aanmelden via een lijst die tijdens de ochtendsessie gereed ligt. Per bezoek zijn maximaal twintig plaatsen beschikbaar.

17.00-18.30 uur slotborrel in de Faculty Club bij het Academiegebouw, Rapenburg 71.

Inschrijven voor de Mediëvistendag kan nog via een e-mail aan het secretariaat van de Onderzoekschool, graag vóór 15 november: ozsmed@rug.nl, o.v.v. ‘Mediëvistendag 2018’. De kosten van deelname bedragen 10 euro (voor koffie/thee, lunch en afsluitende borrel),  vóór 15 november over te maken op bankrekeningnummer NL89 ABNA 04 8871 1827, t.a.v. P.C.M. Hoppenbrouwers [inzake Middeleeuwse Geschiedenis], Doelensteeg 16, 2311 VL Leiden.

Er is nog volop ruimte voor aio’s, buitenpromovendi, postdocs of PI’s van grote onderzoeksprojecten om hun onderzoek(project) te presenteren in een kort paper van ca. 20 minuten, in het Nederlands of in het Engels.  Men kan zich per mail melden bij de organisator: p.c.m.hoppenbrouwers@hum.leidenuniv.nl.

Deelnemende Research MA-studenten kunnen 1 ECTS halen door een kort schriftelijk verslag te schrijven. Opgave via het secretariaat van de Onderzoekschool: ozsmed@rug.nl.

P  R  O  G  R  A  M  M  E

24th Medieval Studies Day, Leiden, 30 November 2018

Morning session. Location: Law Faculty, Kamerlingh Onnes building (Steenschuur 25, continuation of Rapenburg), Lorentzhall

10.00-11.00 Reception, Registration, Coffee/tea

11.00-11.10 Welcoming speech by Peter Hoppenbrouwers (Leiden University)

11.10-11.30 Opening by Catrien Santing, Director of the Dutch Research School for Medieval Studies

11.30-12.15 Keynote by Hilde de Weerdt (Universiteit Leiden), ‘Nations and Empires in Medieval Chinese History’.

12.15-13.00 Keynote by Peter Hoppenbrouwers (Universiteit Leiden), ‘De mondialisering van de middeleeuwen’ [in Dutch].

13.00-14.00 Lunch

Afternoon session. Location: P.J. Veth building (entrance at Hortus Botanicus between Rapenburg 71 en 73), two halls (please, follow signs). Optional: Bibliotheca Thysiana (Rapenburg 25)

15.00-17.00 two parallel sessions of 3 to 4 times 30 minutes each, with the following papers:

Session 1

– Leo Lousberg (Universiteit Utrecht,postdoc), ‘Medieval Musemes: Sung Rhetorical Codes in Barbara Rosenwein’s Emotional Communities?’

-Wannes Verstrepen (KU Leuven), ‘Voorbij de scheiding tussen kerkelijke en wereldlijke bijeenkomsten. De rol en betekenis van concilies en bijeenkomsten in de lange tiende eeuw, West Francia en Lotharingen.’ [in Dutch]

– Sander Stolk (Universiteit Leiden; PhD researcher), ‘Evoke: A Platform for Historical Thesauri’

– [there is room for one other paper]

Session 2

– Joost van den Oever (Radbouduniversiteit Nijmegen; PhD researcher), ‘Project Constantinople (1453 – ca. 1480): Its Providential Reconquest and Envisioned Management.’

– Jonathan Bos (Frysje Akademy/Universiteit Leiden; PhD Researcher), ‘Spatial Rural History: Analysing the Frisian Medieval Power Scape In an Interdisciplinary Perspective’

– Bram Caers (U Leiden; postdoc), ‘Tegendraadse meningen in tijden van censuur: uitingen van orangisme in Mechelen (1586-1621).’ [in Dutch]

– [there is room for one other paper]

15.30-17.00 hrs

Optional: visit to the famous Bibliotheca Thysiana, where you will be taken round by one of the curators (Paul Hoftijzer and Wim van Anrooij).  Visits start at 15.45 hrs, 16.15 hrs, and (with sufficient particiapants) 16.45 hrs. You can sign up for a visit  on a list that will be put ready during the morning session. Per visit there is a maximum of 20 participants.

17.00-18.30 Drinks in the Faculty Club in the Academy building, Rapenburg 71.

Please, register for the day by sending an e-mail to ozsmed@rug.nl, preferably before November 15. There is an attendance fee of 10 euros, which will cover expenses for coffee/tea, lunch and drinks. You are requested to pay the fee before November 15 to the account NL89 ABNA 04 8871 1827, with the reference ‘P.C.M. Hoppenbrouwers [inzake Middeleeuwse Geschiedenis], Doelensteeg 16, 2311 VL Leiden.’

There still is plenty of room for PhD students (also external candidates), postdocs or PI’s of research projects to present their research(project) in a short paper of ca. 20 minutes, either in Dutch or English. Just send the title of your paper by e-mail to the organiser: p.c.m.hoppenbrouwers@hum.leidenuniv.nl.

Participating Research MA students who write a short paper obtain 1 ECTS. Please register via ozsmed@rug.nl.

 

 

Norbertijnensymposium van Contactgroep Signum (1 december 2018, Leuven)

Op zaterdag 1 december 2018 vindt in de Parkabdij bij Leuven het jaarlijkse Signum-symposium plaats. Dit jaar staat het in het teken van premonstratenzers en de premonstratenzerinnen in middeleeuws Brabant. De aandacht gaat daarbij uit naar zowel de bewaring, ontsluiting als studie van archivalia en manuscripten van zowel mannenabdijen (Averbode, Berne, Grimbergen, Park) als vrouwenkloosters (Gempe, Oosterhout).
Naast de vier lezingen is er ruime aandacht voor het rijke abdijarchief en wordt de Parkabdij, de best bewaarde middeleeuwse norbertijnenabdij van de Lage Landen, bezocht. Daags voordien, op vrijdag 30 november 2018, zijn er twee gratis avondlezingen over Brabantse premonstratenzers in het Rijksarchief te Leuven.
Alle informatie leest u in het bijgaande programma of op de website van Signum.

Lezingenreeks: ‘Mythes over de middeleeuwen – Nieuwe inzichten uit de mediëvistiek’ (Leiden)

In de maand november en december organiseert Studium Generale (Universiteit Leiden) samen met het Instituut voor Geschiedenis (UL) een reeks publiekslezingen over de middeleeuwen getiteld: ‘Mythes over de middeleeuwen – Nieuwe inzichten uit de mediëvistiek’.
De vijf lezingen in de reeks zijn:
  1. Honderd jaar Herfsttij der Middeleeuwen (door dr. Anton van der Lem) – 15 november
  2. Nationale identiteit en de middeleeuwen (door dr. Claire Weeda) – 22 november
  3. Middeleeuwse wereldburgers (door prof. dr. Louis Sicking) – 29 november
  4. De stad, het vuil en de beerput (door dr. Roos van Oosten) – 6 december
  5. Middeleeuwse staatsvorming (door dr. Robert Stein) – 13 december
Een gedetailleerd overzicht van het programma vindt u hier. De lezingen zijn gratis bij te wonen voor alle geïnteresseerden (zonder aanmelding).

Gratis naar de Boekenbeurs op 8 november met de VWM en Brepols Publishers

Van zondag 28 oktober tot en met zondag 11 november verandert Antwerp Expo voor de 81ste keer in een paradijs voor boekenliefhebbers.

Op donderdag 8 november 2017 kan u de boekenbeurs gratis bezoeken op initiatief van GEWU (Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers ) tijdens de Nacht van de Kennis. Die dag is de beurs ook ’s avonds open tot 22 uur.

Als lid van de Groep van Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers heeft Brepols Publishers het genoegen om u op deze dag uit te nodigen. Een selectie van Brepols’ meest recente publicaties met betrekking tot middeleeuwse geschiedenis kan u komen ontdekken op de stand “9Uitgevers” (standnummer 126, Hal 1).

U kan een ticket aanvragen door te registreren via: www.boekenbeurs.be/nachtvandekennis. Let op, plaatsten zijn beperkt, dus snel reageren is de boodschap. Per registratie zijn er maximum 2 tickets beschikbaar. De tickets zullen geldig zijn gedurende de hele dag.

Deviance: Aspects & Approaches, 15th Oxford Medieval Graduate Conference (5-6 april 2019, Oxford)

We are pleased to open the Call for Papers for the Fifteenth Oxford Medieval Graduate Conference, sponsored by the Society for the Study of Medieval Languages and Literature. The conference is aimed at early career scholars and graduate students working in Medieval Studies. Contributions are welcomed from diverse fields of research such as History of Art and Architecture, History of Science, History, Theology, Philosophy, Music, Archaeology, Anthropology, Literature, and History of Ideas. Papers should be a maximum of 20 minutes.

Please email 250-word abstracts to oxgradconf@gmail.com by 20th January 2019.

Pirennelezing Emily Steiner, 3 december 2018 (Gent)

Naar aanleiding van de opening van het nieuwe academiejaar organiseert de VWM naar goede traditie de Pirennelezing. Dit jaar zal die gegeven worden door Emily Steiner (University of Pennsylvania). De lezing draagt de titel Medieval Encyclopedias and the making of Vernacular Literature, c.1240-1400 (abstract onderaan deze post). Professor Steiner is experte in Middelengelse literatuur en theater. Ze geniet internationale bekendheid als auteur van Documentary Culture and the Making of Medieval English Literature (Cambridge University Press, 2003) and Reading ‘Piers Plowman’  (Cambridge University Press, 2013).

De Pirennelezing vindt plaats op maandag 3 december en gaat van start om 17.30 uur in de Jozef Plateauzaal (Jozef Plateaustraat 22, Gent). Achteraf wordt er een receptie aangeboden op dezelfde locatie. De lezing is gratis. Gelieve te registreren door via het onderstaande formulier uw gegevens in te vullen.

 

Abstract

The medieval encyclopedia is a significant if neglected chapter in our larger narrative about the transmission of knowledge from Latin to the vernaculars. The 1240s-1260s witnessed a surge in the production of Latin encyclopedias, which, over the course of the next two centuries, were translated into every European language and into verse as well as prose. That natural encyclopedias such as Thomas of Cantimpre’s De nature rerum (translated and versified by Jacob van Maerlant), Gautier de Metz’s L’Image du monde, Bartholomaeus Anglicus’s De proprietatibus rerum (translated as Vanden proprieteyten der dinghen), and Le Livre de Sydrac (Het boek van Sidrac), were deemed suitable for high-end copying and illustration for the consumption of royal courts and wealthy laypeople, suggests further that the growth of vernacular literary culture was intertwined with the growth of vernacular information culture, and specifically of lay scientific discourse.  The problem for modern literary scholars is that these texts sit awkwardly at the juncture between literature and information. However, medieval encyclopedias can tell us much about the formation of a body of general knowledge. Likewise, they reveal something about the early development of “popular science” or the bridge between scientific literature as a professional medium and the realms of political, cultural, and moral discourse. Finally, medieval encyclopedias invite us to set aside the distinctions we traditionally make between scientific and literary texts. By embracing the encyclopedia as both inventive literature and as nascent popular science, we will begin to see how it generated vernacular poetry and prose.

Call for Papers: Het Berghse kroniekenhandschrift

Huis Bergh heeft recent een fraai geïllustreerd, historiografisch verzamelhandschrift verworven (olim Anholt, Fürstlich Salm-Salm’sche Bibliothek, Ms. Schmitz 42) waarin voorin het heraldisch wapen van de heren van Bergh is afgebeeld. In dit handschrift zijn, naast kronieken over pausen en keizers, tal van regionale kronieken uit de streek tussen Maas en (Neder)Rijn verzameld, waaronder de vroegste kroniek van het hertogdom Gelre. Het dateert van kort na het midden van de vijftiende eeuw. In het voorjaar van 2021 zal deze bijzondere codex aan het grote publiek worden gepresenteerd tijdens een tentoonstelling in Huis Bergh. Bij de opening van de tentoonstelling zal een bundel (Nederlandstalige) studies verschijnen waarin uiteenlopende aspecten van dit bijzondere boek zullen worden belicht.

Met deze call for papers roepen we onderzoekers op voorstellen te formuleren van onderzoekingen die ze zouden willen verrichten naar aspecten van het Berghse kroniekenhandschrift, zoals het handschrift thans wordt genoemd. Die onderzoekingen kunnen/mogen van allerlei aard zijn: historisch, kunsthistorisch, literatuurhistorisch, cultuurhistorisch, taalkundig, codicologisch/paleografisch etc. Centraal staan telkens aspecten van (de inhoud van) dít handschrift in al zijn materiële (codicologische en paleografische) bijzonderheden. Uit de bundeling van de te selecteren deelonderzoekingen komt in het best denkbare geval een beeld naar voren van ontstaan en functioneren van het Berghse kroniekenhandschrift als geheel. Om onderzoekers een beeld te geven van de inhoud van het handschrift wordt tegelijk met deze call for papers een inhoudelijke beschrijving ervan meegestuurd, die u hier kan downloaden:  Het Berghse kroniekenhandschrift. Uitgebreide handschriftbeschrijving.

Voorstellen dienen uiterlijk op 30 november 2018 te worden ingediend bij Wim van Anrooij (w.van.anrooij@hum.leidenuniv.nl), die samen met Jeanne Verbij-Schillings de redactie voert over de bundel. Voorstellen bevatten een (werk)titel van de beoogde bijdrage, een korte beschrijving (max. een A-4) van het te verrichten onderzoek, plus naam en e-mailadres.

– Wim van Anrooij & Jeanne Verbij-Schillings