Save the date: congres over steden in Middeleeuws Vlaanderen

Op 15 en 16 oktober organiseren prof. dr. Wim De Clerc (Universiteit Gent), Lennert Lapeere (Universiteit Gent), Jan Decorte (CO7) en dr. Hannelore Franck (Yper Museum) in Ieper een congres over het ontstaan en de groei van steden in het graafschap Vlaanderen tussen de tiende en dertiende eeuw.

Het graafschap Vlaanderen behoorde tot de meest verstedelijkte regio’s van middeleeuws Europa en onderzoek naar de vorming en groei van steden heeft dan ook steeds een sterke traditie gekend in Vlaanderen. In de voorbije decennia hebben historisch en stadsarcheologisch onderzoek op lokaal niveau heel wat nieuwe gegevens opgeleverd. Dit biedt de gelegenheid voor een nieuwe, geactualiseerde synthese van de stedelijke ontwikkeling in de volle en late middeleeuwen in het Graafschap Vlaanderen.

Een volledig programma volgt binnenkort, maar twee keynote speakers hebben alvast bevestigd: prof. dr. Jan Dumolyn (Universiteit Gent) zal praten over stadsontwikkeling in de vroege en volle middeleeuwen; Lennert Lapeere zal nieuwe gegevens presenteren over de stadsontwikkeling en textielindustrie in Ieper.

Inschrijven kan tot 10 oktober via de website van Yper Museum.

Lezing Koert Debeuf: De renaissance begon in Bagdad

Op woensdag 10 juni verwelkomt het Erasmushuis prof. dr. Koert Debeuf – professor Midden-Oosten en Wereldpolitiek aan de Vrije Universiteit Brussel – voor een lezing over de invloed van de Arabische wereld op de westerse renaissance. Die invloed uitte zich onder meer in de architectuur en de filosofie, en was groter dan vaak gedacht. Debeuf schetst hiermee een verfrissend beeld over de relatie tussen het Westen en het Oosten.

Alle informatie is te vinden op de website van het Erasmushuis.

Al-Bîrûnî, Sanʿat al-Asturlâb (De kunst van het astrolabium). Onbekende oorsprong, 13e eeuw. Paris, BNF, ms. arabe 6860, fol. 41v.

Boekvoorstelling: Valleien vertellen

Op 30 juni wordt het boek ‘Valleien vertellen. Een landschapsbiografie van de Dijle, de Demer en de Gete’ voorgesteld. Onze valleilandschappen zijn het resultaat van een duizenden jaren lange interactie tussen natuur en mens. Die evolutie laat zich lezen als een boeiende biografie, waarin verschillende disciplines – geografie, archeologie, historisch onderzoek – elkaar ontmoeten. In het boek wordt ruim aandacht besteed aan de middeleeuwen, vooral op basis van primaire bronnen. Een mijlpaal in het genre van de landschapsbiografie in Vlaanderen, vlot geschreven en rijkelijk geïllustreerd.

Het boek wordt op 30 juni voorgesteld tijdens een contactdag in Leuven, georganiseerd door het Centrum Agrarische Geschiedenis in samenwerking met het agentschap Onroerend Erfgoed, de provincie Vlaams-Brabant en de afdeling Geografie & Toerisme van KU Leuven. Naast de voorstelling van het boek kan je tijdens deze contactdag ook een expo bezoeken en lezingen van Vlaamse en Nederlandse experten volgen.

Voor meer informatie en inschrijving: https://www.valleienvertellen.be/nl/activiteiten/contactdag-valleien-vertellen

Lezing: ‘The Political Ecology of Charlemagne’

Ter gelegenheid van het tweejarig bestaan van de onderzoeksgroep SHOC aan de VUB, verwelkomt SHOC prof. dr. Andreas Malm (Lund University, Zweden) voor een uitzonderlijke lezing over de longue durée-geschiedenis van het kapitalisme en de ecologische fundamenten ervan. Op 19 mei, van 18u tot 20u bent u welkom voor dit seminarie “The Political Ecology of Charlemagne – Or, What, if Anything, is Special about Capitalism?” Het seminarie gaat door aan de Vrije Universiteit Brussel, Pleinlaan 2 te Elsene, in gebouw I.0.01. In onderstaande bijlage vindt u verdere informatie over dit seminarie. Inschrijven is verplicht via deze link.

Lezing “Het Toreken, zeldzaam symbool van middeleeuwse democratie?”

Na de lezing door Jelle Haemers over het Rabot, organiseren Masereelfonds Gent en Trefpunt opnieuw een voordracht over een bedreigd stuk historisch Erfgoed in Gent. Ditmaal neemt em. Prof. dr. Marc Boone, voorzitter van de MGOG, ons mee in het verhaal over het Torreken. Het Toreken is een van de weinige nog overgebleven ambachtshuizen in de stad Gent, een getuige van een zeldzame en opmerkelijke vorm van politieke participatie ‘van onderen uit’ die de stad Gent met een aparte politieke cultuur heeft gezegend en die de ruggengraat vormde van de Gentse weerbarstigheid tegen elk vorstelijke gezag, dat van Vlaamse graven, Bourgondische hertogen en Habsburgse vorsten. De lezing gaat door op 20 mei vanaf 19u30 in de concertzaal naast Trefpunt, Walter de Buckplein 5. Inschrijven kan via deze link.

Symposium: Heiligen & Helden in de Middeleeuwen (Zutphen, 12 juni 2026)

Het Erfgoedcentrum Zutphen, de Historische Vereniging Zupthen en de Sint Anthony Groote Broederschap organiseren op 12 juni het Middeleeuwen Symposium, dit jaar met het thema Heiligen & Helden. Wegwijzers in een onzekere wereld. De levensverhalen van heiligen en helden boden aanleiding tot bewondering of vermaak en zij fungeerden als modellen voor gedrag, geloof en maatschappelijke orde. Hun plaatsen van verering en herdenking vormden knooppunten waar mensen ideeën en ervaringen uitwisselden. In de Walburgiskerk te Zutphen belichten twaalf Nederlandse en Belgische experts hoe de betekenis van heiligen en helden werd gevormd en gedeeld, onder andere in beeldende kunsten, literatuur en sociale netwerken. Dagvoorzitter is Prof. dr. Johan Oosterman (Radboud Universiteit).

Voor het programma en inschrijving zie: www.middeleeuwen-symposium.nl

Signum Symposium 2026: Stille Steunpilaren

Op zaterdagmiddag 18 april 2026 organiseert de Contactgroep Signum op de Vrije Universiteit Amsterdam een symposium “Stille steunpilaren” rond het thema lekenbroeders en -zusters in het middeleeuwse kloosterleven. Deze eerder onderbelichte groep maakte het dagelijkse functioneren van de kloosterinstellingen mogelijk en vormde een verbinding tussen het monastieke leven en de sociale, economische en religieuze werkelijkheid buiten de kloostermuren. Dit symposium wil dan ook nieuwe perspectieven openen op de interne dynamiek van kloosters. Sprekers zijn Tom GaensNoel GeirnaertHans Mol en Jos Pierik. De dag wordt afgesloten met een wandeling langs de sporen van middeleeuwse kloosters in de Amsterdamse binnenstad.

Meer informatie en het volledige dagprogramma zijn terug te vinden op deze webpagina.

Workshop: Time and Emotions in Premodern Europe (18 maart, Antwerpen)

Op woensdag 18 maart organiseert het Centrum voor Stadsgeschiedenis (Universiteit Antwerpen) een workshop over ‘Time and Emotions in Premodern Europe’. Deze workshop wordt georganiseerd binnen het kader van de Raymond van Uytven leerstoel, die dit jaar wordt bekleed door Prof. Dr. Miri Rubin.

Het volledige programma van de workshop kan je hieronder terugvinden. De workshop zal plaatsvinden op de Stadscampus van de Universiteit Antwerpen. Gelieve vóór woensdag 4 maart je deelname te registeren via deze link.

The Quintet of the Astonished (2000), Bill Viola, inspired by The Crowning with Thorns by Jheronimus Bosch (ca. 1510) © Photo Kira Perov, Bill Viola Studio 

Stroppen & Strijders: lezing door prof. dr. Jelle Haemers (18 maart)

Trefpunt en Masereelfonds Gent slaan de handen in elkaar voor de lezingenreeks Stroppen & Strijders: Gent, een sociale geschiedenis van een rebelse stad. In deze reeks vertellen verschillende specialisten in de sociale geschiedenis verhalen over gewone Gentenaars en hun dagelijkse leven. Verhalen van onderuit over échte Gentenaars dus.

Prof. dr. Jelle Haemers (KU Leuven) bijt op de spits af met de lezing ‘Het Rabot en het rebelse Gent’, over middeleeuwse opstanden en het leven van gewone mensen in laatmiddeleeuws Gent. Geen droge jaartallen, wel strijd, conflict en koppigheid avant la lettre. Het Rabot vormt daarbij niet louter een decorstuk, maar heeft alles te maken met de strijd van de Gentenaren tegen Maximiliaan van Oostenrijk.

De lezing vindt plaats op woensdag 18 maart (19u30) in de Trefpunt Concertzaal (Gent). Voor tickets en info kan je terecht op deze webpagina.

Dies Namurcensis – 13 maart 2026, Namen

Op vrijdag 13 maart slaan de Vlaamse Werkgroep Mediëvistiek en de Réseau des médiévistes belges de langue française de handen in elkaar voor de Dies Namurcensis. Deze studiedag in Namen biedt de gelegenheid aan Franstalige en Nederlandstalige mediëvisten om elkaar en elkaars werk beter te leren kennen. Dr. Lisa Demets (Universiteit Antwerpen) zal tijdens een keynote-lezing haar nieuwste onderzoek voorstellen over seksueel geweld in de laatmiddeleeuwse Nederlanden. Daarna staan twee parallelle bezoeken op het programma. Een eerste groep gaat naar het TreM.a – Musée des Arts anciens waar we de tijdelijke tentoonstelling over de voormalige cisterciënzersabdij Notre-Dame du Vivier in Marche-les-Dames bezoeken. De andere groep werpt een blik achter de schermen van het Rijksarchief van Namen en zijn collectie. In de namiddag zullen acht beginnende onderzoekers, verbonden aan Vlaamse universiteiten en werkzaam in verschillende vakgebieden, hun doctoraatsonderzoek over de middeleeuwen voorstellen tijdens een postersessie. Tijdens de lunch en bij een drankje is er voldoende gelegenheid om collega’s van over de taalgrens beter te leren kennen.

We verwelkomen jullie graag vanaf 9u30 in de Université de Namur, L22 (Rue de Bruxelles 61, Namen, op wandelafstand van het station). Afronden doen we met een drankje rond 16u. Deelname is gratis, maar we vragen wel om je aanwezigheid te registreren via deze link of de QR-code in de poster.

Hopelijk tot dan!