Vacature ERC-project: ECOLENT – Universiteit Gent

De Vakgroep Geschiedenis aan de Universiteit Gent is op zoek naar drie doctoraatsstudenten (1 + 3 jaar) en een postdoctoraal onderzoeker (1 jaar) om interdisciplinair onderzoek te verrichten naar biodiversiteit in Noord-Europa tijdens de late middeleeuwen (15e–16e eeuw), als onderdeel van het ERC-onderzoeksteam ECOLENT.

Het door de ERC gefinancierde project Ecological Entanglements and Biodiversity in Late Medieval Northern Europe, 1400–1600 (ECOLENT) ontwikkelt een nieuw conceptueel-methodologisch kader om biodiversiteit in een historische context te bestuderen. Dit gebeurt aan de hand van de laatmiddeleeuwse Hanze als casestudy. Deze handelsorganisatie kocht voedingsmiddelen en grondstoffen in Scandinavië en het Baltische gebied en ruilde die tegen vervaardigde goederen in de sterk verstedelijkte Lage Landen en Engeland. Op die manier ontstonden zowel economische als ecologische verbindingen tussen verschillende regio’s van Noord-Europa.

De centrale focus van het project ligt niet zozeer op menselijke activiteiten op zich, maar op de manier waarop biotische gemeenschappen reageerden op antropogene druk. Meer specifiek onderzoekt het project de impact van de sociaal-economische druk die werd gegenereerd door het Hanzeatische handelsnetwerk op de dier- en plantendiversiteit in zes regio’s (het graafschap Vlaanderen, het hertogdom Gelre, het hertogdom Sleeswijk, de hertogdommen Brunswijk-Lüneburg, Oost-Pruisen en het woiwodschap Krakau) tussen 1400 en 1600, aan de hand van zowel historische als archeologische bronnen.

Het project sluit aan bij actuele debatten binnen de ecologische natuurbescherming, zoals het gebruik van historische referentiewaarden om natuurbeschermingsdoelen vast te stellen en het belang van menselijke activiteiten voor het behoud van biodiversiteit. Daarnaast behandelt het ecologische vraagstukken rond adaptatie en fundamentele versus gerealiseerde niches. Van de succesvolle kandidaat wordt verwacht dat hij of zij de onderzoeksresultaten actief verspreidt en communiceert met verschillende belanghebbenden binnen en buiten de academische wereld.

Indien u interesse heeft in deze vacature raadpleeg deze link voor meer informatie of contacteer sander.govaerts@ugent.be.

Middeleeuwen Symposium 2026 in Zutphen

Op 12 juni 2026 delen experts uit diverse disciplines hun inzichten over verering in de middeleeuwen tijdens de negende editie van het Middeleeuwen Symposium in de Walburgiskerk van Zutphen. Tijdens deze editie zal de focus op heiligen en helden liggen. De experts onderzoeken hoe de betekenis van heiligen en helden werd gevormd en gedeeld, onder andere in beeldende kunst, literatuur en sociale netwerken. Onderwerpen variëren van het rituele landschap en pelgrimage tot de genderfluïde Sint Wilgefortis en de ‘laatste ridder’ Jacques de Lalaing. Ook de heilige en voorchristelijke trekken van de Angelsaksische held Beowulf komen aan bod.
 
De dag voordien, op donderdag 11 juni biedt het symposium ook opnieuw een Collegetour aan, met lezingen en excursies in het spoor van de ’top-heilige’ Antonius: van wonderman in de woestijn tot favoriet van Jheronimus Bosch. Meer informatie en het volledige programma van het symposium is terug te vinden op de website: www.middeleeuwen-symposium.nl

Boekvoorstelling: ‘De jeugd van tegenwoordig? Op zoek naar laatmiddeleeuwse jongerencultuur’

Op dinsdag 10 februari van 19u-20u30 stelt Peter Stabel op de publiekslezingenreeks van het Departement Geschiedenis van de Universiteit Antwerpen het boek dat hij samen met Anke De Meyer publiceerde: ‘De jeugd van tegenwoordig? Op zoek naar laatmiddeleeuwse jongerencultuur’ voor. Hij neemt je mee in de leefwereld van middeleeuwse jongeren. Op basis van originele bronnen zoals fictieliteratuur, opvoedingsboekjes, gerechtelijke documenten en zelfs beschrijvingen van interieurs biedt de lezing een diepgaande analyse van hoe jongeren in deze periode op dynamische wijze hun eigen identiteit vormgaven. Diverse facetten van wat het betekende om jong te zijn in de late middeleeuwen komen aan bod en vooral wordt duidelijk hoe jong zijn door de veranderende samenleving werd beïnvloed. Hoe bewogen jongeren zich in de stad, waar werkten en studeerden ze, en hoe brachten ze hun vrije tijd door. Van kleding en mode tot vrijetijdsbesteding, jongeren gebruikten verschillende middelen om een bepaalde boodschap uit te dragen en zich te onderscheiden, of net niet te onderscheiden van de volwassenen. 

De lezing onderzoekt niet alleen op welke wijze uiterlijke kenmerken van het jong zijn een cruciale rol speelden, maar gaat ook in op het verwachtingspatroon dat volwassenen hadden over jongeren en hoe sociale status dat grotendeels bepaalde. Alleszins dwong de grotere participatie van de middenklasse in de samenleving vanaf de veertiende eeuw jongeren in een steeds nauwer aansluitend keurslijf, waarbij zij haast als eerste lijn van een steeds strenger wordende burgermoraal optraden. Je kan je via deze link inschrijven voor de boekpresentatie en de receptie achteraf.

Publicatie: ‘De zintuiglijke beleving van de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Antwerpen, ca. 1450-1566’

In navolging van Wendy Wauters haar bekroonde proefschrift publiceerde ze het boek ‘De zintuiglijke beleving van de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Antwerpen, ca. 1450-1566. Geleefd geloof: een musicologisch en kunsthistorisch onderzoek’ bij Brepols. Meer details over deze publicatie zijn terug te vinden via deze link.

Erfgoed Challenge: albasten bas-reliëfs Kasteel van Gaasbeek

Het Kasteel van Gaasbeek bewaart een uitzonderlijke collectie albasten bas-reliëfs uit de vijftiende eeuw. Deze kunstwerken werden in de negentiende eeuw op verschillende Parijse veilingen verworven door de laatste bewoonster van het kasteel: markiezin Marie Arconati Visconti. Vandaag hebben de albasten dringend restauratie nodig: verkleuringen, vervuiling en oude herstelpogingen doen afbreuk aan hun oorspronkelijke pracht. Om deze meesterwerken opnieuw te laten schitteren, neemt het Kasteel van Gaasbeek deel aan de Erfgoed Challenge van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium. Breng nog tot 1 februari 2026 jouw stem uit voor de albasten bas-reliëfs, zodat ze eindelijk de broodnodige zorg kunnen krijgen!

Call for papers: Studiedag Middeleeuwen 2026

De Radboud Universiteit organiseert op vrijdag 27 maart 2026 opnieuw de Studiedag Middeleeuwen in Nijmegen. Deze studiedag is bedoeld voor iedereen die een belangstelling heeft voor de middeleeuwen. De editie van dit jaar heeft als thema Kennis, Kunst en Kunde in de Middeleeuwen en vindt plaats op de Radboud-campus. De focus van de Studiedag ligt dan ook op hoe kennis, kunst en ambacht in de mondiale middeleeuwen (c. 500-1500 AD) werden gevormd, doorgegeven en gepraktiseerd. In onderstaande pdf vindt u de call for papers. De deadline voor het indienen van de abstracts is 31 januari 2026.

Kerstconcert door Aventure-ensemble: AVE DOMINA

Op 20 december om 15u30 organiseert Adema Muziekproducties samen met het Aventure-ensemble een kerstconcert met een middeleeuws tintje in de Lutherse Kerk van Utrecht. Aventure laat met AVE DOMINA de kracht en uitstraling van intieme kerstmuziek van vijftiende-eeuwse vrouwen horen. Vocale en instrumentale kerstmuziek gaan vloeiend in elkaar over. Het waren vooral vrouwen die kerstmuziek uitvoerden, bewaarden en doorgaven in 15e-eeuws Nederland. Muziek die verbonden was met een Europees netwerk én typisch Nederlandse kerstliederen waarin Maria, de Geboorte, de Wieg en de winterse kou de verbeelding van deze 15e-eeuwse vrouwen hoorbaar maken. Intieme teksten over wiegen, voeden en koesteren; liefdevolle fantasie over het schamele schuurtje en de gure entourage: de kerstmuziek van deze vrouwen klinkt als een puur, tastbaar en aansprekend kerstverhaal.

Meer informatie over dit concert en hoe een ticketje te bemachtigen, is terug te vinden via deze website.

Lezingenreeks: ‘Kleurrijke vreemde vogels tussen abdijen en kastelen’

In het voorjaar van 2026 organiseren Vzw Familiares de Dunis en het Abdijmuseum Ten Duinen opnieuw een lezingenreeks: ‘Kleurrijke vreemde vogels tussen abdijen en kastelen. Gelijkheid en uitsluiting binnen de middeleeuwse samenleving.’ Ditmaal staan er zes interessante lezingen op het programma die focussen op de maatschappelijke diversiteit van de middeleeuwse samenleving.

Op 1 maart zal Mathijs Speecke (UGent) het hebben over de stand van zaken in het onderzoek naar ongelijkheid in de middeleeuwen en hoe de middeleeuwers zelf naar verschillen in rijkdom en armoede keken, met een bijzondere aandacht voor Kust-Vlaanderen. Op 15 maart bespreekt Hendrik Callewier (KULeuven, Rijksarchieven Brugge en Kortrijk) de merkwaardige mix van vluchtelingen, pelgrims en andere bezoekers die onze contreien bezochten. De derde lezing door Maxime Poulain (UGent) op 12 april focust op hoe archeologie en materiële cultuur kunnen bijdragen aan onze kennis over diversiteit in de middeleeuwen. Vervolgens werpt Chanelle Delameillieure (KULeuven) op 26 april haar licht op de perceptie over ongehuwde vrouwen. Op 10 mei neemt Ortwin Huysmans (KULeuven) de innovatie van de Kerk tijdens de hoge middeleeuwen (c. 1000-1300) onder de loep. Bart Lambert (VUBrussel) sluit de lezingenreeks af op 17 mei met een lezing over de kooplieden die zich (tijdelijk) vestigden in de handelsmetropool Brugge.

Meer informatie en hoe je je kan inschrijven vind je terug via deze website.

Medieval Studies Day 2025

Op 12 december vindt de jaarlijkse Medieval Studies Day 2025 plaats, georganiseerd door de Rijksuniversiteit Groningen. Deze jaarlijkse open dag voor leden van de Onderzoeksschool Mediëvistiek en onze Vlaamse collega’s is bedoeld om dialoog tussen mediëvisten -studenten, stafleden en onderzoekers- te bevorderen, om een platform te bieden voor nieuw en lopend onderzoek, met bijzondere aandacht voor bijdragen van promovendi en Research Master-studenten, en gezamenlijk verschillende thema’s binnen het vakgebied te verkennen.

Het volledige programma is hieronder terug te vinden. Wij nodigen jullie graag uit om deel te nemen, ideeën uit te wisselen en de diversiteit van de middeleeuwse studies in Nederland en Vlaanderen te ontdekken. Inschrijven kan tot 20 november 2025 via deze link.

International conference: “Medieval Texts and their Social Contexts”

Op donderdag en vrijdag 13-14 november 2025 organiseren het Henri Pirenne Instituut voor Middeleeuwse Studies, samen met de RELICS-Onderzoeksgroep en het internationale onderzoeksnetwerk Literatures without Borders, een tweedaagse internationale conferentie in het Sint-Baafshuis in Gent met als thema “Medieval Texts and their Social Contexts. Performance, Performativity, Agents and Genres”

Deze conferentie bouwt voort op recent onderzoek naar de sociale werelden van middeleeuwse teksten in uiteenlopende literaire, taalkundige en historische contexten. Daarbij staan begrippen als oraliteit, auraliteit, gebaar, ritueel, materialiteit en agency centraal als nieuwe manieren om teksten historisch te benaderen. Vanuit een vergelijkend perspectief brengt de conferentie case-studies uit verschillende contexten, talen en genres samen om te onderzoeken hoe teksten functioneerden binnen sociale contexten, waarbij hun geschreven vorm slechts één aspect van hun bestaan vormt.

Het volledige programma is hieronder terug te vinden en ook registreren is vanaf nu mogelijk via deze link. Het is ook mogelijk om voor afzonderlijke sessies in te schrijven.