International conference: “Medieval Texts and their Social Contexts”

Op donderdag en vrijdag 13-14 november 2025 organiseren het Henri Pirenne Instituut voor Middeleeuwse Studies, samen met de RELICS-Onderzoeksgroep en het internationale onderzoeksnetwerk Literatures without Borders, een tweedaagse internationale conferentie in het Sint-Baafshuis in Gent met als thema “Medieval Texts and their Social Contexts. Performance, Performativity, Agents and Genres”

Deze conferentie bouwt voort op recent onderzoek naar de sociale werelden van middeleeuwse teksten in uiteenlopende literaire, taalkundige en historische contexten. Daarbij staan begrippen als oraliteit, auraliteit, gebaar, ritueel, materialiteit en agency centraal als nieuwe manieren om teksten historisch te benaderen. Vanuit een vergelijkend perspectief brengt de conferentie case-studies uit verschillende contexten, talen en genres samen om te onderzoeken hoe teksten functioneerden binnen sociale contexten, waarbij hun geschreven vorm slechts één aspect van hun bestaan vormt.

Het volledige programma is hieronder terug te vinden en ook registreren is vanaf nu mogelijk via deze link. Het is ook mogelijk om voor afzonderlijke sessies in te schrijven.

“The portable universe”. A build-your-self astrolabe workshop

Tegenwoordig decoreren astrolabia wetenschappelijke en populaire boeken over de geschiedenis van de wetenschap en illustreren ze in tentoonstellingen premoderne wetenschap, met name in islamitische samenlevingen. In films verwijzen ze naar de middeleeuwse geleerde of de tovenaar, terwijl in premoderne figuren een persoon met een astrolabium verwijst naar de astronoom of de astroloog. Hoe decoratief deze multifunctionele instrumenten ook zijn, hoe worden ze gebruikt? En wat kun je er eigenlijk allemaal mee doen?

Op maandag 22 september van 13u tot 17u geeft Petra G. Schmidl (Friedrich-Alexander Universität, Erlangen-Nürnberg) een “build-your-self astrolabe” workshop aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Na een korte introductie over de geschiedenis en wiskunde van dit fascinerende instrument, biedt deze workshop de mogelijkheid om een eenvoudig papieren model van een astrolabium te bouwen en vervolgens te leren hoe je er taken mee kunt uitvoeren. Je kan je voor deze workshop inschrijven door een mailtje te sturen naar bruno.schalekamp@ru.nl. Meer informatie vind je terug via onderstaande uitnodiging.

Call for papers: IMC Leeds 2026 – “Staging nobility in urban space”

Tijdens het jaarlijkse International Medieval Congress in Leeds in juli 2026 organiseren Sieben Feys (UGent & UvA) en Julia van Leeuwen (UvA) de sessie “Staging nobility in urban space. Noble commemoration and representation in medieval towns”. In deze sessie nodigen ze (beginnende) onderzoekers uit om te reflecteren over de manier waarop adellijke families de stedelijke ruimte gebruikten om hun afstamming te tonen, de legitieme voortzetting van hun gezag uit te dragen en hun heerlijke macht te consolideren. Wil je volgend jaar in Leeds deelnemen? Dien dan uiterlijk tegen 15 september een titel, een abstract van ca. 100 woorden en een korte CV in. Papers dienen een lengte te hebben van 15 tot 20 minuten. Hieronder vind je de volledige call for papers terug voor meer informatie en contactgegevens.

Prijs van het Gentse Historische Onderzoek 2025

Deze prijs uitgereikt door de Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent (MGOG) bekroont een masterscriptie met betrekking tot de geschiedenis, archeologie en kunstgeschiedenis van de stad Gent.

Enkel studenten afgestudeerd (of die verwachten te zullen afstuderen) in het academiejaar 2024-2025 kunnen deelnemen. Er is geen beperking wat betreft de nationaliteit van de auteurs. Het manuscript dient evenwel in één van de volgende talen te worden aangeboden: Nederlands, Frans of Engels. De laureaat wordt verwacht het bekroonde werk als monografie of als artikel te publiceren in de Verhandelingen/Handelingen van de Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent. De prijs bedraagt 500 EUR en wordt uitgereikt op de jaarlijkse Dag van het Gentse Historische Onderzoek in het STAM. De jury behoudt zich het recht voor om de prijs niet toe te kennen.

De uiterste indiendatum van de pdf-versie is 1 september 2025. Eén exemplaar van de masterscriptie, aangevuld met een kort CV, wordt bezorgd aan prof. dr. Anne-Laure Van Bruaene, Vakgroep Geschiedenis, Universiteit Gent, Sint-Pietersnieuwstraat 35, 9000 Gent. Een pdf wordt verzonden naar annelaure.vanbruaene@ugent.be. 

Call for papers: ‘Bound for Devotion’

Het ERC-StG Pages of Prayer-project organiseert van 1 tot en met 3 juli 2026 de conferentie ‘Bound for Devotion: The Prayer Book as Object and Practice, 1300–1800’ in Leiden. Deze conferentie zal nieuw licht werpen op gebed in laatmiddeleeuws en vroegmodern Europa door het bredere ecosysteem van gebedenboeken te verkennen. De keynotes worden gegeven door Walter Melion en Kathryn Rudy. Meer informatie is te vinden via deze link en in onderstaande pdf vindt u de call for papers. Tot uiterlijk 1 oktober 2025 kunnen de abstracts worden ingestuurd.

Lezing: De wieg van democratie. Oorsprong en aantasting van politieke participatie in Europa

Het Erasmushuis organiseert in samenwerking met Davidsfonds, Willemsfonds en Masereelfonds een lezing op woensdag 18 juni om 18u. Tijdens de lezing gaat emeritus hoogleraar geschiedenis Wim Blockmans in op de oorsprong van de politieke participatie door bepaalde groepen gewone mensen vanaf de Middeleeuwen in Europa. Meer informatie en hoe u zich kan inschrijven vindt u terug via deze website.

Call for papers: Augustiniana Neerlandica II

De Leerstoel Augustinus van Hippo organiseert op 11 en 12 september 2026 een tweedaags symposium in Leuven. ‘Augustiniana Neerlandica II: Staat van het onderzoek en toekomstperspectieven’ richt zich op alle onderzoekers in het Nederlandse taalgebied die onderzoek doen naar het denken van Augustinus van Hippo, de complexe transmissie-geschiedenis van zijn geschriften en de invloedrijke receptie van zijn denken doorheen de geschiedenis. In onderstaande pdf vindt u de call for papers. De deadline voor het indienen van de abstracts is maandag 15 december 2025.

De ‘Wat staat daer? Paleografiewedstrijd 2025’

Dit jaar vindt de tweede Vlaams-Nederlandse paleografiewedstrijd plaats. Paleografie is niet alleen belangrijk voor archivarissen en historici, het is ook gewoon leuk voor iedereen die van geschiedenis en taal houdt. En of je nu professioneel met geschiedenis bezig bent of gewoon graag historische documenten ontcijfert, alle kenners van oud schrift uit Vlaanderen en Nederland krijgen de kans om zich te meten tijdens deze wedstrijd. Er zijn twee leeftijdscategorieën voorzien: tot en met 25 (speciaal voor studenten en jongeren) en 26 en ouder.

De digitale voorronde, die plaatsvindt op www.watstaatdaer.nl, start op maandag 12 mei 2025 en eindigt op donderdag 12 juni 2025. Op zaterdag 4 oktober 2025 verzamelen de beste deelnemers uit de voorronde zich in de Academiezaal in Sint-Truiden voor de finale. Daarin zullen ze tegen elkaar strijden om de titel van ‘beste paleograaf van Vlaanderen en Nederland’. Verdere praktische informatie vindt u in de pdf hieronder.

Doctoraatsverdediging ‘1400: Un Fortunoso Anno’ – Nicolò Zennaro

Op 9 mei 2025 om 15 uur vindt de openbare verdediging van het doctoraat ‘1400: Un Fortunoso Anno: toekomstdenken en risico in laatmiddeleeuws Venetië’ door Nicolò Zennaro plaats. Meer informatie over de inschrijving vindt u op onderstaande uitnodiging.

Het doctoraat gaat in op hoe kapitalistische economische actoren hun toekomstverwachtingen creëren en gebruiken om risico’s in hun onderneming te vermijden, het hoofd te bieden en te overwinnen. Deze toekomstgerichte attitude van handelaren wordt beschouwd als één van de voornaamste drijfveren van het kapitalisme. Volgens economische historici werd, tussen de tiende en de veertiende eeuw, de geboorte van het kapitalisme geleid door de diepgaande veranderingen in het toekomstdenken van middeleeuwse mensen. Historici hebben de link tussen toekomstdenken, kapitalisme en risico uitsluitend vanuit een collectief oogpunt onderzocht of door zich te richten op de vroegmoderne en moderne perioden. Mediëvisten verwaarlozen de analyse van dit fenomeen vanuit een individueel perspectief. Dit proefschrift vult deze historiografische lacune door te bestuderen hoe middeleeuwse kooplieden toekomstverwachtingen van hun zakelijke en privéleven creëerden en gebruikten om risico’s of rampen te vermijden, het hoofd te bieden en te overwinnen. Het onderzoek bekeek en vergeleek het toekomstdenken van deze zakenlieden in hun dagelijkse activiteiten, maar ook in een periode die zij als ontwrichtend en rampzalig beschouwden voor hun zakelijke en privéleven: het Fortunoso Anno van 1400.

Ronde der mediëvisten

De zevende editie van de “Ronde der mediëvisten” staat alweer voor de deur. Deze keer trekken we naar de leukste hellingen uit Luik-Bastenaken-Luik, met een vermoedelijk vertrek in Spa of Remouchamps/Aywaille (bereikbaar per trein). Deze mooie Ardense ronde van 82 kilometer afstand en 1830 hoogtemeters staat op het programma. Eventueel wordt deze ronde nog met 20 kilometer aangevuld, indien er nog genoeg jus in de benen zit. Hoogtepunten onderweg zijn onder meer de watervallen van Coo en de abdij van Stavelot. De route loopt ook via enkele beruchte hellingen, zoals de Côte de Wanne, Rosier, Stockeu, Redoute…

Momenteel zijn er twee datumvoorstellen voor deze prachtige editie van de “Ronde der mediëvisten”: 23/08 of 6/09. Enthousiaste fietsers met een hart voor de middeleeuwen kunnen zich via de volgende link registreren: doodle.